Emir Defteri ve Bant: Fiyatın Arkasındaki Akışı Görmek

Daha önce, mum grafiklerinde OHLC ve gövde/fitil okumayı görmüştük.
Ancak mumlar, nihayetinde bir "sonuca" daha yakındır.

• Bu fiyat nasıl oluştu,
• Kim hangi bölümde ne kadar emir biriktirdi,
• Hangi emirler gerçekten gerçekleşti ve fiyatı hareket ettirdi,

Bunu görmek için tek başına grafik yeterli değildir.
Burada ihtiyaç duyulan şey Emir Defteri (Orderbook) ve Time & Sales (Bant, bundan sonra 'Bant').

Eğer mum "bitmiş bir tuval" ise,
emir defteri ve bandı o resmi boyamak için kullanılan her bir fırça darbesi olarak düşünebilirsiniz.

Bu makalede, grafik temellerinin bir parçası olarak şunları tanıtacağız:

• Emir defterinin nasıl yapılandırıldığı,
• Bantta nelerin görülebileceği,
• Mumlar, emir defteri ve bandı birlikte nasıl anlayacağımız.

(Bu makale belirli emir akışı stratejilerine değil,
"verilere hangi perspektiften bakılacağına" odaklanmaktadır.)

1. Emir Defteri (Orderbook) Nedir?

Emir defteri, basitçe söylemek gerekirse, "şu anda bu fiyat aralığında birikmiş bekleyen emirlerin bir listesidir".

• Bid (Alış Teklifi): Bu fiyattan almak istediklerini söyleyen bekleyen emirler.
• Ask (Satış Teklifi): Bu fiyattan satmak istediklerini söyleyen bekleyen emirler.
• Miktar (size) her fiyat seviyesiyle birlikte görüntülenir.

Yakınlaştırmak için dokunun

Önce en önemli kavramlardan sadece birkaçını gözden geçirelim.

1-1. En İyi Bid, En İyi Ask, Spread

Emir defterinde her zaman göze çarpan şey en üstteki iki fiyattır.

• Best Bid: Mevcut en yüksek alış bekleme fiyatı.
• Best Ask: Mevcut en düşük satış bekleme fiyatı.
• Spread (Makas) = Best Ask − Best Bid.

Spread'in dar olması şu anlama gelir:

• Alış ve satış arasındaki fiyat farkı küçüktür ve
• Likiditenin nispeten iyi olması çok muhtemeldir.

Aksine, spread önemli ölçüde genişlerse:

• Likidite bir an için kaybolmuştur veya
• Volatilite arttığı için, kimsenin o boşlukta sakince emir biriktirmediği bir durumdur.

1-2. Fiyat Başına Emir Miktarı ve "Duvar (Liquidity Wall)"

Her fiyat seviyesinde biriken miktar (size), o fiyattaki likidite anlamına gelir.

• Alış tarafında büyük miktarda birikmiş bir bölüm → Alış Duvarı (Bid Wall)
• Satış tarafında büyük miktarda birikmiş bir bölüm → Satış Duvarı (Ask Wall)

Bu duvarın fiyatı gerçekten destekleyip desteklemeyeceği veya direneceği ayrı bir konudur,
ancak en azından şu anlamlara gelir:

• O fiyat seviyesinde bir kerede delip geçmek için büyük bir işlem hacmi gerekir.
• Bu nedenle, kısa sürede delinirse, güçlü bir agresif emrin girdiği anlamına gelebilir.

Emir defteri daha çok şunu gösteren bir harita gibidir: "Eğer şimdi bu fiyatın yakınında bir işlem gerçekleşirse,
hangi fiyat seviyesinde ve ne kadar kabul etmeye hazırlar?".

2. Bant (Time & Sales) Nedir?

Eğer emir defteri "bekleyen emirler" ise,
Bant (Time & Sales) "gerçekten gerçekleşmiş işlem geçmişinin" bir dizisidir.

Genellikle aşağıdaki bilgileri içerir:

• Gerçekleşme Zamanı (Time)
• Gerçekleşme Fiyatı (Price)
• Gerçekleşme Miktarı (Volume/Size)
• O gerçekleşmenin
  • Bid tarafında mı olduğu (satıcı agresifti)
  • Ask tarafında mı olduğu (alıcı agresifti)

Yakınlaştırmak için dokunun

2-1. Agresif Emirler vs Pasif Emirler

Emir akışını anlamak için temel çerçeve şöyledir:

• Pasif Emir (Passive order)
  • Emir defterinde bekleyen Limit (Limit) emirler.
  • "Bu fiyata gelirse alırım/satarım" diyerek bekleyen taraf.
• Agresif Emir (Aggressive order)
  • Karşı kotasyona Piyasa (Market) veya aktif Limit ile hemen vuran emirler.
  • "Beni hemen şimdi doldur" diyerek emir atan taraf.

Bant, bunlar arasında agresif tarafın iradesini iyi gösterir.

• Eğer gerçekleşmeler Ask tarafında olmaya devam ederse
  → Alıcı, satış bekleme hacmini yerken yukarı itiyor demektir.
• Eğer gerçekleşmeler Bid tarafında devam ederse
  → Satıcı, alış beklemeye hacim atarken aşağı itiyor demektir.

Elbette, sadece bununla "trendin mutlaka devam edeceği" sonucuna varamazsınız,
ancak "şu anda kimin düğmeye daha agresif bastığını" görmek büyük bir yardımdır.

3. Emir Defteri, Bant ve Mumlar

Şimdi mumları, emir defterini ve bandı birlikte düşünelim.

• Mum:
  • Belirli bir süre boyunca sonuç (Açılış, Yüksek, Düşük, Kapanış).
• Emir Defteri:
  • O süre boyunca grafiğin arkasında bekleyen likidite haritası.
• Bant:
  • O likiditenin üzerinde gerçekten gerçekleşen ve hareket eden akış.

Yakınlaştırmak için dokunun

Örneğin, 5 dakikalık bir mum oluşturulurken:

1. Emir defterinde
   • Belirli bir fiyatta bir alış duvarı birikir,
   • Sessizce kaybolur,
   • Ve yukarıda yeni bir satış duvarı oluşturulur.
2. Bantta
   • Ardışık küçük alış gerçekleşmeleri devam eder,
   • Ve aniden büyük bir satış gerçekleşmesi patlar.
3. Sonunda, tüm bunlar birleştirilir
   → Ve 5 dakikalık mumun OHLC ve gövde/fitilinde özetlenir.

Aynı mum şekliyle bile,
emir defteri ve bandın iç yapısı tamamen farklı olabilir.
Bu yüzden deneyimli yatırımcılar genellikle "Grafik + Emir Defteri + Bant"a birlikte bakarlar.

4. Emir Defterinde En Azından Kontrol Etmeniz Gereken Şeyler

Tüm emir defterini mükemmel bir şekilde yorumlamanız gerekmez.
Grafiğin temel aşamasında, sadece aşağıdaki dört noktaya bakmak yeterlidir.

4-1. Spread aniden genişlediğinde

• Normalde dar olan spread aniden önemli ölçüde genişlerse
  → Birisi büyük bir emri tükettikten hemen sonradır veya
  → Likidite çekildiği için "bir süre sendeleyebilecek bir bölüm" haline gelebilir.

Özellikle kaldıraçlı pozisyonlar tutarken,
spread genişlemesi = beklenenden daha kötü bir fiyattan zorla tasfiye edilme riski.

4-2. Belirli bir fiyatta birikmiş büyük kalan miktar

• Yukarıda belirgin satış duvarı.
• Aşağıda belirgin alış duvarı.

Eğer bu duvar:

• Gerçekten dayanıyorsa,
• Veya kolayca deliniyorsa,
• Ve delindiğinde bantta ne kadar güçlü ardışık gerçekleşmeler patlıyorsa.

Bunu birlikte gözlemlemek iyi bir alışkanlıktır.
Bu, daha sonra kırılımlara (breakouts)/sahte kırılımlara (fakeouts) bakarken de önemli bir temel oluşturur.

4-3. Sıkça kaybolan "Hayalet Duvarlar (Ghost Walls)"

Bazı hesaplar belirli bir fiyata büyük emirler verir,
ve fiyat yaklaştığında aniden o emri iptal eder.

• Bu emirler genellikle psikolojik baskı vermek için kullanılır,
• Ve birçok durumda, gerçek işlem yapma isteği zayıftır.

Bu nedenle, birlikte bakmalısınız:

• "Bir duvar olduğu" gerçeğinden çok, o duvarın ne kadar tutarlı bir şekilde korunduğuna,
• Ve fiyat yaklaştığında o duvarın etrafında gerçekten işlemlerin olup olmadığına.

5. Bantta En Azından Kontrol Etmeniz Gereken Şeyler

Bant, ilk gördüğünüzde sadece dökülen sayılar gibi hissettirir,
ancak burada da birkaç noktanın farkında olmak yararlıdır.

5-1. Aynı yönde ardışık gerçekleşmeler

• Kısa sürede Ask tarafı gerçekleşmeleri ardışık olarak patladığında
  → Agresif bir alıcının yukarı itiyor olması muhtemeldir.
• Aksine, Bid tarafı gerçekleşmeleri ardışık olduğunda
  → Agresif bir satıcının aşağı itiyor olması muhtemeldir.

Buna mumlarla birlikte bakarsanız:

• Güçlü bir trend mumu oluşturulduğunda, bantta aynı yönde ardışık gerçekleşmeler çıkıyor mu?
• Aksine, uzun fitilli bir mumda,
  başlangıçta bir yöndeki gerçekleşmelerden → sonra ters yöndeki gerçekleşmelere döndü mü?

Bunun gibi yapıları pratik edebilirsiniz.

5-2. Normalden daha büyük gerçekleşmeler (Blok İşlem)

Bantta, ortalama gerçekleşme boyutuna kıyasla olağanüstü büyük gerçekleşmeler genellikle dikkat çeker.

• Büyük bir alış gerçekleşmesi çıktıktan sonra,
  • Fiyat bunun üzerinde iyi tutunuyorsa,
  • Veya hemen o fiyatın altına geri itiliyorsa.
• Büyük bir satış gerçekleşmesi çıktıktan sonra,
  • Satış bunun altına dökülmeye devam ediyorsa,
  • Veya dipte bir alış karşı saldırısı giriyorsa.

Buna bakmak, sadece "büyük bir gerçekleşme çıktı" demekten daha fazla anlam taşıyabilir.

6. Emir Defteri/Banta Bakarken Grafik Yeni Başlayanlar İçin Önlemler

Emir defteri ve bant kesinlikle önemli araçlardır,
ancak onlara çok yakından bakarsanız, piyasayı aşırı mikroskobik bir şekilde yorumlarsınız.

Başlangıçta, aşağıdaki gibi birçok hata yapılır:

1. Bir veya iki tiklik hareketlere aşırı tepki
   • Emir defterindeki birkaç satır sayı her değiştiğinde,
     "alış duvarı şimdi gitti", "şimdi bitti" diyerek pozisyonu sarsmak.
2. Niyet ve sonucu karıştırmak
   • Sadece büyük bir duvar görüp
     "bu fiyat asla kırılmayacak" sonucuna varmak.
3. Üst zaman dilimlerini tamamen görmezden gelmek
   • Mum Temelleri'nde gördüğümüz gibi,
     nihayetinde her zaman birden fazla muma ve birden fazla zaman dilimine aynı anda bakmalıyız.

Bu nedenle, önerilen sıra şöyledir:

1. Önce mum yapısını ve zaman dilimini anlayın,
   • (Mum Temelleri)
   • (Zaman Dilimleri)'ne giden akış.
2. Sonra, emir defteri ve bandı kullanın
   • "Şu anda bu mumun içinde ne olduğunu" görmek için,
   • Yakınlaştırmak ve yardımcı olarak bakmak için bir araç olarak.

Bunu yapmak çok daha istikrarlıdır.

7. Bir sonraki adımda ne var

Bu makalede, şunların büyük yapısını özetledik:

• Emir Defteri: Bekleyen emirlerin haritası
• Bant: Gerçekleşme akışının kaydı
• Mum: İkisinin kombinasyonuyla oluşturulan sonuç

Bir sonraki makalede, zaman dilimini (timeframe) ele alacağız ve şunları göreceğiz:

• Aynı hareket 1 dakikalık, 15 dakikalık ve 1 saatlik mumlarda nasıl farklı görünür.
• "Büyük resmi" hangi zaman dilimine dayandırmalı ve
  giriş/çıkışı düşünmek için hangi zaman dilimi iyidir.

Zaman Dilimleri ile devam edin.