Zaman Dilimleri (Timeframes): Aynı Grafik, Farklı Bakış Açıları

Grafiklere ilk kez bakmaya başladığınızda çoğu kişi şöyle sorar:

"1 dakikalık muma mı bakmalıyım, 15 dakikalığa mı? 1 saatlik ve 4 saatlik ne zaman kullanılır?"

Zaman dilimi (timeframe), "Bir mumun ne kadarlık bir süreyi kapsadığıdır". Aynı fiyat hareketi, hangi zaman ölçeğiyle baktığınıza bağlı olarak tamamen farklı bir resim olur.

• 1 dakikalık grafik: En ufak titreşimlerin bile göründüğü mikroskop
• 1 saatlik grafik: Gürültüden arındırılmış büyük yön
• Günlük grafik: Piyasanın inşa ettiği makro yapı

Bu yazıda şunları özetleyeceğiz:

• Zaman diliminin temel kavramı
• Mum yapısı ve zaman dilimi ilişkisi
• Tarza göre hangi zaman diliminin referans alınacağı
• Çoklu zaman dilimi analizi temel ayarları ve pratik akışı
• Yeni başlayanların zaman dilimleriyle ilgili sık yaptığı hatalar

Bunu, Mum Temelleri bölümünde öğrendiğimiz mum dilini "Zaman ekseni" üzerine yerleştirme süreci olarak görebilirsiniz.

1. Zaman Dilimi Nedir?

Basitçe söylemek gerekirse, zaman dilimi "Bir mumun ne kadar uzun bir süreyi temsil ettiğidir".

• 1m (1 dakika):
  • 1 dakika içindeki işlemleri tek bir mumda özetler
• 5m (5 dakika):
  • 5 dakika içindeki işlemleri tek bir mumda özetler
• 1h (1 saat):
  • 1 saat içindeki işlemleri tek bir mumda özetler
• 1D (1 gün):
  • Bir gün içindeki işlemleri tek bir mumda özetler

Zaman dilimi uzadıkça:

• Tek bir mum daha fazla işlemi sıkıştırıp barındırır
• Gürültü azalır, büyük yön ve yapı daha net görünür.

Tersi durumda, zaman dilimi kısaldıkça:

• En ufak hareketler bile ortaya çıkar,
• Giriş ve çıkış zamanlamasını hassas bir şekilde yakalayabilirsiniz,
• Ancak dezavantajı çok fazla yanlış sinyal ve sahte hareket (gürültü) görmenizdir.

Yakınlaştırmak için dokunun

2. Mum Yapısı ve Zaman Dilimi İlişkisi

Mum Temelleri bölümünde gördüğümüz gibi, bir mum Açılış (Open), Yüksek (High), Düşük (Low), Kapanış (Close) olmak üzere dört fiyattan oluşur.

Zaman diliminin değişmesi demek:

"Ne kadarlık bir süreyi bir mumun içine sıkıştırıp bakacağız"

bunun değişmesi demektir.

Yakınlaştırmak için dokunun

Yukarıdaki resimde olduğu gibi:

• Birçok 5 dakikalık mum bir araya gelirse → Tek bir 1 saatlik mum olur.
• Birçok 1 saatlik mum bir araya gelirse → Tek bir Günlük mum olarak sıkıştırılabilir.

Bu nedenle aynı aralığa:

• 5 dakikalık mumla bakarsanız "Bunun içinde nereden gireceğim" net görünür,
• 1 saatlik mumla bakarsanız "Bu hareket genel resimde nasıl bir dalga" o görünür.

Trader perspektifinden:

• "Ben hangi zaman diliminde karar veren biriyim"
• Ve bu karar için üst/alt zaman dilimlerine nasıl başvuracağım

Bunu netleştirmek önemlidir.

3. İşlem Tarzına Göre Temel Zaman Dilimleri

Zaman dilimi seçimi işlem tarzı ile doğrudan bağlantılıdır.

Kabaca şöyle özetleyebiliriz:

3-1. Scalping (Vur-Kaç)

• Tutma süresi: Birkaç dakika ~ Birkaç on dakika
• Başlıca bakılan zaman dilimi:
  • Ana (Main): 1m, 3m, 5m
  • Referans: 15m, 1h
• Özellikler:
  • Emir defteri ve işlem dökümü (Emir Defteri & Bant) kullanımı yüksektir
  • Komisyon, kayma, likiditeden çok etkilenir

3-2. Gün İçi İşlem (Intraday)

• Tutma süresi: Birkaç saat ~ Bir gün içi
• Başlıca bakılan zaman dilimi:
  • Ana (Main): 15m, 1h
  • Üst referans: 4h, 1D
  • Giriş hassasiyeti: 5m
• Özellikler:
  • Gün içinde çıkan bir iki iyi fırsatı hedefleyen tarz
  • Günlük yönü + ana bölgeleri iyi yakalarsanız, aşırı işlem yapmayı azaltabilirsiniz

3-3. Swing Trading (Salınım)

• Tutma süresi: Birkaç gün ~ Birkaç hafta
• Başlıca bakılan zaman dilimi:
  • Ana (Main): 4h, 1D
  • Üst referans: 1W (Haftalık)
  • Alt referans: 1h
• Özellikler:
  • Gürültüyü epey filtreleyip, daha çok "Bu bölge dalganın neresinde" sorusuna odaklanır
  • Giriş zamanlaması genellikle 1h civarıyla hizalansa da yeterlidir

3-4. Pozisyon (Position) / Orta-Uzun Vade

• Tutma süresi: Birkaç hafta ~ Birkaç ay ve üzeri
• Başlıca bakılan zaman dilimi:
  • Ana (Main): 1D, 1W
  • Referans: 1M (Aylık)
• Özellikler:
  • Bireysel mumlardan ziyade döngü, büyük yapı, temel analiz ağırlığı artar
  • Kaldıraçtan ziyade spot ağırlığının arttığı alan

Önemli olan nokta önce "Ben hangi tarzım" diye belirleyip, ona göre zaman dilimi seçmektir. Tersi şekilde, her seferinde zaman dilimini değiştirip işlem tarzını altüst etme alışkanlığından kaçınılmalıdır.

4. Çoklu Zaman Dilimi Analizi: 3 Tane Yeterli

Birçok traderın kullandığı temel çerçeve "3 Zaman Dilimi Yapısı"dır.

1. Üst Zaman Dilimi (Big picture)
   • Yön, büyük dalga, önemli destek ve direnç bölgeleri
2. Ana Zaman Dilimi (Trading timeframe)
   • Gerçek senaryoyu kurup, "Bu bölgede Long mu Short mu yapacağım" kararının kriteri
3. Alt Zaman Dilimi (Execution)
   • Giriş ve çıkış zamanlaması, detaylı yapı onayı

Örnek kombinasyonlar şöyledir:

• Swing:
  • Üst: 1D
  • Ana: 4h
  • Alt: 1h
• Intraday:
  • Üst: 4h
  • Ana: 1h
  • Alt: 15m / 5m
• Scalping:
  • Üst: 1h
  • Ana: 15m
  • Alt: 1m / 3m

Yakınlaştırmak için dokunun

Özü şudur:

• "Bir ana zaman dilimi belirleyip"
• Onun üst ve altındaki zaman dilimlerini yardımcı olarak kullanmaktır.

Grafiği her açtığınızda:

"Şu an ben ana zaman diliminde ne durum görüyorum?"

diye önce kendinize sorma alışkanlığı edinmek iyidir.

5. Pratik Analiz Akışı Örneği

Örneğin, bir gün içi traderın 4h / 1h / 15m kombinasyonuyla piyasaya baktığını varsayalım.

5-1. 4 Saatlik (4h) — Üst Yapı

• Son birkaç günün akışına bakarak:
  • Şu an yükseliş trendinde düzeltme mi, düşüş trendinde tepki mi, yoksa kutu (yatay) bölgesi mi olduğunu teyit et
• Göze çarpan:
  • Tepe/Dip
  • Yatay destek ve direnç
  • Trend çizgisi/Kanal vb. işaretlenir.

Bu aşamada, "Bugün ben öncelikli olarak Long mu bakacağım, Short mu bakacağım" konusunda kaba bir senaryo yönü belirlemeye odaklanılır.

5-2. 1 Saatlik (1h) — Ana Zaman Dilimi

Şimdi 1 saatlik grafikte:

• 4 saatlikte işaretlenen seviyelerin çevresinde
  • Mum yapısı nasıl oluşuyor
  • Hacim nasıl tepki veriyor (Hacim referans alınacak)
• Trendin kırılma belirtisi var mı
• Düzeltme dalgası nereye kadar ilerledi

bunlara bakılır.

Asıl işlem planı bu aşamada kurulur.

• "4h yükseliş trendinde, 1h bazlı düzeltmenin bittiği yerde Long hedefle"
• "4h kutu üst sınırına yaklaştı, 1h'de belirgin bir zayıflık formasyonu varsa Short düşün"

5-3. 15 Dakikalık (15m) — Giriş ve Çıkış Zamanlaması

Son olarak 15 dakikalık grafikte:

• 1 saatlikte kurulan senaryo yönüyle uyumlu sinyaller çıkıyor mu
• Somut:
  • Giriş tetikleyicisi (Trigger)
  • Stop loss konumu
  • Birinci/İkinci kâr alma bölgesi

düzenlenir.

Mum Formasyonları ve Grafik Formasyonları bölümünde ele alınacak Mum formasyonları ve Grafik formasyonları ağırlıklı olarak bu aşamada kullanılır.

Özetlersek, 4h "Bugün Long/Short hangisi daha ağır basıyor?" diye sorar. 1h "Nereye gelirse anlamlı bir yer olur?" diye sorar. 15m "Şu an hemen girsem olur mu?" diye sorar. Bu soruları yanıtlayan zaman dilimleri olarak görülebilir.

6. Yeni Başlayanların Sık Yaptığı Zaman Dilimi Hataları

Zaman dilimlerini yanlış kullanırsanız, yetenek gelişmek yerine sadece kafa karışıklığı artar.

6-1. Durum Her Aleyhe Döndüğünde Zaman Dilimi Değiştirmek

• 1 saatlik grafikte stop olunması gereken duruma gelindi → Aniden 4 saatlik veya günlük grafiğe geçip → "Burası hala iyi görünüyor..." diyerek pozisyonu taşımak

Bu stoptan kaçınmadır, analizi hassaslaştırmak değildir.

"Bu pozisyon hangi zaman dilimine göre açıldı?" Önceden belirleyip, stop ve hedefi de aynı zaman dilimi bazında hizalamak gerekir.

6-2. Çok Düşük Zaman Dilimlerine Saplanmak

• Ne kadar acemiyseniz, 1m, 5m'ye o kadar takıntılı olursunuz.
• Ancak:
  • Piyasa yapısını anlama
  • Destek ve direnç tanıma
  • Trend ve düzeltme ayrımı

Bunların çoğu 1h ve üzerinde çok daha net görünür.

Başlangıçta:

• Ana: 1h veya 4h
• Alt: 15m

Sadece bunları kullanmak bile yeterlidir. 1m, 3m'yi belli bir seviyede ustalaştıktan sonra, "Ben bilerek büyüterek bakıyorum" bilinciyle kullanmak daha güvenlidir.

6-3. Üst Zaman Dilimini Görmezden Gelip Sadece Kısa Vadeli Sinyale Uymak

Örneğin:

• Günlük ve 4h net bir yükseliş trendi
• Ancak sadece 5 dakikalık küçük Short formasyonuna bakıp
• Büyük trendin tamamen tersine işlem yapmaya devam etmek

Kısa vadeli sinyaller her zaman vardır. Önemli olan "O sinyalin üst yapıda ne anlam taşıdığıdır".

7. Zaman Dilimi Kontrol Listesi

Zaman dilimlerini daha bilinçli kullanmak istiyorsanız, grafiği her açtığınızda aşağıdaki soruları bir kez kontrol etmeyi deneyin:

1. Bu işlem hangi tarzda?
   • Scalping / Intraday / Swing / Orta-Uzun Vade
2. Bu tarzda benim ana zaman dilimim nedir?
   • örn) Intraday bazlı 1h
3. Üst zaman diliminde piyasa yapısı nasıl?
   • Yükseliş / Düşüş / Kutu / Belirsiz
4. Ana zaman diliminde anlamlı bölge neresi?
   • Destek ve Direnç / Trend Çizgisi / Kutu Üstü ve Altı vb.
5. Alt zaman diliminde o bölgede ne sinyali çıkıyor?
   • Detay formasyon / Hacim tepkisi / Emir akışı vb.

Bu soruların cevapları düzenlenmediyse, önce zaman dilimi seçimini basitleştirmek ilk adımdır.

Sıradaki İçerik

Zaman dilimi, grafik analizinin "Zaman Ekseni"ni düzenleme işidir. Bir sonraki yazıda Hacim (volume) ile birlikte,

• "Fiyat + Zaman + Hacim" bu üç eksenle
• Piyasa hareketini nasıl üç boyutlu anlayacağımızı

ele alacağız.

Okumaya devam et: Hacim