Destek ve Direnç: Fiyatın Durduğu ve Döndüğü Nedenler

Grafiklere bakarken doğal olarak şu düşünce aklınıza gelir:

"Neden sürekli benzer bölgelerde duruyor, sekiyor veya kırılıyor?"

Piyasada birçok katılımcının "Burası ucuz" veya "Burası pahalı" diye hissettiği yerler vardır.

Bu yerler tam olarak:

• Destek (Support): → Fiyat düşerken durmaya veya yukarı sekmeye meyilli olduğu bölge
• Direnç (Resistance): → Fiyat yükselirken tıkanmaya veya geri dönmeye meyilli olduğu bölge

dir.

Bu yazıda şunları ele alacağız:

• Destek ve direncin temel kavramları
• Neden çizgi (line) olarak değil bölge (zone) olarak görülmeli
• Üst zaman dilimlerinde önemli seviyeleri seçme yöntemi
• Destek ve direncin değişen yapısı (Destek → Direnç ve tam tersi)
• Yeni başlayanların destek ve dirençle ilgili sık yaptığı hatalar

1. Destek (Support) ve Direnç (Resistance) Sezgisi

En basit haliyle tanımlarsak:

• Destek (Support)
  • Geçmişte fiyatın düştüğü ancak burada alım gücünün kuvvetlenmesiyle daha fazla düşemediği bölge
• Direnç (Resistance)
  • Geçmişte fiyatın yükseldiği ancak burada satış gücünün kuvvetlenmesiyle daha fazla yükselemediği bölge

dir.

Yani, Destek ve direnç, "Geçmişte alım ve satımın şiddetle çarpıştığı yerlerin" izleri olarak görülebilir.

Yakınlaştırmak için dokunun

Yukarıdaki resimde olduğu gibi:

• Aşağıdaki mavi bölgeye yaklaştığında alım tarafının gücü artar ve fiyat sık sık yukarı seker,
• Yukarıdaki kırmızı bölgeye yaklaştığında satış tarafının gücü artar ve fiyat sık sık tıkanır.

Destek ve direncin özü şudur:

"Geçmişte kavganın çıktığı yerler, sonrasında da insanların dikkatini çekmeye meyillidir."

Bu yüzden daha sonra fiyat tekrar o seviyeye geldiğinde, piyasa katılımcılarının benzer tepkiler verme olasılığı doğar.

2. Neden Çizgi Değil Bölge (Zone) Olarak Görülmeli?

Yeni başlayanlar destek ve direnci kesin bir çizgi olarak görmeye çalışır.

"23,456 dolardan kesinlikle sekecek."

Ancak gerçek piyasa:

• Likidite, kayma (slippage), borsalar arası fiyat farkları
• Piyasa katılımcılarının emir yoğunlaşma bölgeleri

gibi nedenlerden dolayı, her zaman tam olarak aynı sayıda tepki vermez.

Bu yüzden pratikte:

• Tek bir fiyat olarak değil, "Kabaca bu aralık" olarak
• Kalınlığı olan bir bölge (zone) olarak görmek daha faydalıdır.

Yakınlaştırmak için dokunun

Yukarıdaki resimde olduğu gibi:

• Tek bir çizgi yerine kalınlığı olan bir kutu şeklinde işaretlerseniz
  • Hafif delip geçmelere (alt/üst fitiller)
  • Hafif abartılı hareketlere (spike)
• İzin vererek "Bu bölgenin tamamı bir savaş alanı" gözüyle bakabilirsiniz.

Böyle bakmazsanız:

• Sadece 1-2 tik / 1-2 dolar farkla çizgi çektiniz diye
• "Çizgi kırıldı / kırılmadı" diye aşırı takıntılı hale gelirsiniz.

3. Destek ve Direnç Olan Temsili Yerler

Her seviyeye destek veya direnç denemez. Ancak aşağıdaki gibi yerler aday olarak görülebilir.

3-1. Göze Çarpan Swing Tepeleri ve Dipleri

• Geçmiş grafiğe baktığınızda "Göze hemen çarpan" tepeler ve dipler
• Özellikle:
  • O civarda hacmin patladığı veya
  • Büyük hareketlerin başladığı yerler

3-2. Uzun Kutu (Yatay) Bölgesinin Üst ve Alt Sınırları

• Fiyat bir süre sadece bir kutu içinde gidip geldiyse
  • Kutu üstü: Direnç adayı
  • Kutu altı: Destek adayı

3-3. Güçlü Trendin Başlangıç Noktası

• Dik bir yükseliş veya düşüşün başladığı "Kalkış Bölgesi"
• Daha sonra fiyat o yeri tekrar test ederse piyasa genellikle tekrar tepki verir.

Bu adayları önce bulup, ardından Zaman Dilimleri içeriğini uygulayarak:

• Sadece üst zaman dilimlerinde anlamlı olanları bırakıp
• Alt zaman dilimlerinde o bölge içinde hassas giriş zamanlaması arayan bir yapı iyidir.

4. Üst Zaman Dilimi Destek ve Direncinin Gücü

Destek ve dirençle uğraşırken en önemli ilkelerden biri şudur:

"Üst zaman dilimi seviyesi ne kadar büyükse o kadar önemlidir"

dir.

Zaman Dilimleri bölümünde gördüğümüz gibi:

• Günlük, 4 saatlik gibi uzun zaman dilimi mumları,
• Daha fazla zamanı ve daha fazla işlemi sıkıştırıp barındırır.

Bu nedenle:

• Günlük bazda birçok kez tıkanılan yer
• 4 saatlik bazda uzun süre korunan destek

Genellikle 5 dakikalık, 15 dakikalık seviyelerden çok daha fazla katılımcının izlediği bir fiyat olma olasılığı yüksektir.

Yakınlaştırmak için dokunun

Pratikte genellikle şu sırayla bakılır:

1. Günlük/4 Saatlik grafikte:
   • Önce sadece en göze çarpan birkaç büyük destek ve direnç bölgesini işaretleyin
2. 1 Saatlik/15 Dakikalık grafikte:
   • Üst bölge içinde nerede gerçekten tepki geldiğini, nerede girip çıkacağınızı hassas bir şekilde ayarlayın

Böyle yaparsanız:

• Önemsiz ufak seviyelerle savrulmazsınız ve
• Sadece gerçekten önemli bölgeleri bırakarak detayları ekleyebilirsiniz.

5. Destek Olan Yer Direnç Olur, Tersi de Geçerlidir

Destek ve dirençte sıkça bahsedilen bir kavram vardır:

"Rol Değişimi (Role Reversal)" Destek kırılırsa direnç olur, Direnç kırılırsa destek olur.

Örneğin:

• Uzun süre destek olarak çalışan fiyat güçlü bir şekilde kırıldıktan sonra
• Daha sonra fiyat tekrar o yerin yakınına kadar yükseldiğinde
  • O yerin bu sefer direnç olarak çalıştığı durumlar

Veya tam tersi durumlar da sıkça görülür.

Yakınlaştırmak için dokunun

Bu fenomenin sık görülmesinin nedenlerinden biri şudur:

• Başlangıçta o bölgede alım yapanlar, destek kırılınca zarar bölgesine girer,
• Daha sonra fiyat tekrar yükselip o civara ulaştığında
  • "Bu sefer başabaş noktasında bari satıp çıkayım" psikolojisiyle
  • Satış baskısı güçlenebilir.

Aynı şekilde:

• Uzun süre geçilemeyen direnci güçlü bir şekilde kırıp
• Fiyat onun üzerinde bir miktar oturduktan sonra
• Tekrar düzeltme gelip o direnç yakınını test ettiğinde

O bölgenin yeni bir desteğe dönüştüğü durumlar da çoktur.

6. Destek ve Dirençte Sık Yapılan Hatalar

Destek ve direnç basit görünse de, pratikte yanlış anlaşılmaların çok olduğu bir kısımdır.

6-1. "Bir Kez Tepki Veren Yer = Sonsuz Duvar"

• Bir yerin geçmişte iyi dayanmış olması sonsuza kadar o rolü oynayacağı anlamına gelmez.
• Piyasa yapısı, katılımcılar, makro ortam değişirse aynı fiyat olsa bile ucuz/pahalı hissedilme derecesi değişir.

Destek ve direnç sadece olasılık olarak anlamlı yerlerdir, asla mutlak bir duvar değildir.

6-2. Tek Bir Çizgiye Takılıp Kalmak

• 23,500 mü yoksa 23,520 mi gibi birkaç tik / birkaç dolar farkla çizgiyi ayarlayarak
• "Çizgi kırıldı mı kırılmadı mı" diye aşırı takıntılı olmak çok yaygındır.

Daha önce de söylediğimiz gibi, pratikte bölge (zone) olarak görmek çok daha gerçekçidir.

6-3. Sadece Alt Zaman Dilimi Seviyelerine Asılmak

• Sadece 1 dakikalık, 5 dakikalık grafikte görünen seviyeler üst yapıyı bilmezseniz hemen göz ardı edilebilir veya kırılabilir.
• Önemli olan:
  • Üst zaman dilimi seviyesi içinde
  • Alt zaman dilimi seviyesinin hangi konumda olduğudur.

Üst seviyeyle çelişen alt seviyeye çok büyük anlam yüklerseniz planınızdan sapan işlemler yapıp durursunuz.

7. Destek ve Direnç Çizerken Basit Kontrol Listesi

Gerçek grafikte seviyeleri işaretlerken, şu soruları kendinize sormak faydalı olur:

1. Bu seviye hangi zaman diliminde göze çarpıyor?
   • Günlük / 4 Saatlik / 1 Saatlik / 15 Dakikalık?
   • Üst zaman dilimi ne kadar büyükse, o kadar önemli bir seviye olma ihtimali artar.
2. Bu bölgede geçmişte ne oldu?
   • Güçlü bir dönüş mü?
   • Uzun süre kalan bir kutu mu?
   • Hacim patlaması (Spike) mı?
3. Şu anki fiyat bu seviyede nasıl tepki veriyor?
   • Mum Temelleri bazında nasıl mumlar oluşuyor?
   • Hacim bazında hacim azalıyor mu, artıyor mu?
4. Bu seviye kırıldığında, rol değişimi olasılığı nedir?
   • Desteğin kırılıp direnç olabileceği bir yer mi?
   • Direncin kırılıp destek olabileceği bir yer mi?

Bu soruların cevaplarını not ederseniz, ileride Formasyonlar, Strateji bölümlerinde "Bu seviyeyi baz alarak hangi formasyonu/stratejiyi uygulayacağım" sorusunu çok daha net bir şekilde tasarlayabilirsiniz.

Sıradaki İçerik

Destek ve direnç, grafikte "Fiyatın anlamlı tepki verdiği yerleri" bulma işidir.

Bir sonraki yazıda Swing (Salınım) ve Düzeltme (Correction) konusunu ele alarak,

• Bir trend içinde hangi hareketin ana dalga olduğu
• Hangi hareketin onun içindeki düzeltme dalgası olduğu
• Ve bu dalga yapısının destek ve dirençle nasıl bağlantılı olduğu

konularını inceleyeceğiz.

Okumaya devam et: Swing vs Düzeltme