Swing ve Düzeltme: Trend İçinde Dalgaları Okuma Yöntemi

Gerçek grafikler ders kitaplarındaki o temiz düz çizgiler değil, daha çok sürekli devam eden dalgalara (wave) benzer.

• Büyük yöne doğru uzanan bölgeler vardır
• Aralarda geri çekilmeler ve düzeltmeler sıkışmıştır
• Bazen de kutu gibi sadece yana doğru hareket eden bölgeler vardır.

Bu noktada önemli soru her zaman aynıdır:

"Şu an gördüğüm bu hareket trendin ana swing'i (ana dalgası) mi, yoksa araya sıkışmış bir düzeltme (correction) mi?"

Bu ayrım yapılabilirse:

• Destek ve Direnç Temelleri bölümünde oluşturduğumuz destek ve direnç seviyelerini nerede ve nasıl kullanacağımıza karar verebiliriz ve
• Zaman Dilimleri bölümünde ele aldığımız üst ve alt zaman dilimi yapısını daha doğal bir şekilde bağlayabiliriz.

1. Swing (Salınım) ve Düzeltme (Correction) İçin Sezgisel Tanım

Öncelikle tanımları çok basit tutarak başlayalım.

• Swing (Salınım) → Trend yönünde nispeten uzun devam eden dalga → "Bu hareketin başrolü bu yöndür" diyebileceğimiz bölge
• Düzeltme (Correction) → O swing'lerin arasında çıkan geçici geri çekilme/nefes alma → Başrolün yönünü reddetmeyen, arada çıkan "Dinlenip devam etme hareketi"

Yakınlaştırmak için dokunun

Yukarıdaki resimde olduğu gibi:

• Yukarı doğru uzun devam eden dalgalar (A, C) Yükseliş Swing'i (Trend Yönü),
• Aralarda aşağı doğru kısa geri çekilen bölge (B) ise Düzeltme Dalgası (Geri Çekilme) olarak görülebilir.

Buradaki önemli nokta şudur:

Düzeltme "Tamamen ters yönde yeni bir trend" değil, "Mevcut trendin içinde bir nefes alma"dır.

Düzeltmenin ne kadar derinleşirse mevcut trendi reddedeceğine dair kriteri herkesin kendi sistemi içinde belirlemesi önemlidir.

2. Yükseliş ve Düşüş Trendi İçindeki Swing Yapısı

Aynı prensibi düşüş trendine de aynen uygulayabiliriz.

• Yükseliş Trendi:
  • Yukarı doğru büyük uzanan bölge = Yükseliş Swing'i
  • Aşağı doğru nispeten kısa inen bölge = Düşüş Düzeltmesi
• Düşüş Trendi:
  • Aşağı doğru büyük uzanan bölge = Düşüş Swing'i
  • Yukarı doğru nispeten kısa geri dönen bölge = Yükseliş Düzeltmesi

Yakınlaştırmak için dokunun

Swing ve düzeltmeye bakarken önemli olan göreli büyüklük ve yöndür.

• Yükseliş trendi örneği:
  • Yukarı 100 puan, 120 puan, 90 puan çıkıyor ve
  • Aralarda 30-40 puan civarı geri çekilme oluyorsa → Büyük resimde hala Yükseliş Swing'inin baskın olduğu yapı
• Düşüş trendi örneği:
  • Aşağı doğru büyük inen dalgalar tekrarlanırken
  • Yukarı tepki gelse bile önceki düşüşün çoğunu geri alamıyorsa → Büyük resimde Düşüş Swing'inin baskın olduğu yapı

Burada "Ne kadar geri çekerse trendi reddeder" sorusunu Risk Yönetimi ve Strateji bölümlerinde herkesin kendi sistemiyle birlikte ele alacağız. Şimdilik bunu "Dalgaların rolünü ayırt etme gözü" kazanma aşaması olarak görebilirsiniz.

3. Swing ve Düzeltme Nerede Ayrılır?

Gerçek hayatta dalgaları cetvelle ölçmüş gibi kesip ayıramazsınız. Yine de hiç kriter koymazsanız "Nereye kadar düzeltme, nereden sonrası trend dönüşü" karar vermek çok zordur.

Temel olarak şu üç bakış açısını birlikte kullanmak yaygındır.

3-1. Fiyatın Derinliği (Ne kadar geri çekti)

Yükseliş trendi içinde:

• Önceki yükseliş swing'inin yarısından azını geri çekip tekrar yükseliyorsa
  • Düzeltme olarak görülme ihtimali yüksektir
• Önceki swing'in çoğunu geri alıyor veya altına iniyorsa
  • Trend dönüşü veya en azından önceki yükseliş swing'inin geçersiz olduğu düşünülebilir.

Düşüş trendinde de aynı şekilde, yukarı ne kadar geri çektiğine (retrace) bakılır.

3-2. Zamanın Uzunluğu (Ne kadar sürdü)

Zaman Dilimleri bölümünde ele aldığımız gibi, aynı fiyat değişimine zaman ekseniyle birlikte bakmak gerekir.

• Swing genellikle birçok mumun devam ettiği bir hareket iken
• Düzeltme nispeten kısa sürede biten bir geri çekilme olma eğilimindedir.

Elbette istisnalar vardır ama,

"Fiyat çok geri çekiliyor ve uzun süren bir düzeltme" ise artık basit bir düzeltme olmayabilir

bakış açısı önemlidir.

3-3. Destek ve Dirençle İlişkisi

Destek ve Direnç Temelleri bölümünde gördüğümüz gibi:

• Ana destek ve direnç bölgeleri dalganın nereye kadar ilerleyebileceğinin aday bölgeleri olur.

Örneğin:

• Yükseliş swing'i yukarıdaki direnç bölgesi yakınında biter ve
• Sonrasında fiyat aşağıdaki önemli destek bölgesine kadar derin bir geri çekilme yaparsa

Bu hareket basit bir düzeltme de olabilir, yeni bir düşüş swing'inin başlangıcı da olabilir.

Tersi durumda:

• Düzeltme, üst zaman dilimi bazlı ara destek bölgesinde hacim azalarak durduktan sonra
• Tekrar yükseliş swing'i devam ederse

Bu düzeltmeyi mevcut yükseliş trendi içindeki "Normal bir geri çekilme" olarak görmek daha doğaldır.

4. Zaman Dilimine Göre Swing ve Düzeltmenin Rolü Değişir

Önemli bir nokta şudur:

Swing ve düzeltme ayrımı zaman dilimine göre değişir.

• Günlük (Daily) grafikte bakıldığında
  • "Küçük bir düzeltme" gibi görünen hareket
• 15 dakikalık (15m) grafikte
  • Birçok trend swing'i ve düzeltmesinden oluşan karmaşık bir yapı olabilir.

Yakınlaştırmak için dokunun

Pratikte çoklu zaman dilimi kullanırken genellikle:

• Üst Zaman Dilimi:
  • Büyük swing'in yönüne ve yapısına bakılır.
  • örn) Günlük/4 saatlikte "Yükseliş swing'i içindeki bir düzeltme" olarak görünen bölge
• Ana/Alt Zaman Dilimi:
  • O düzeltme bölgesini büyütüp
  • İçindeki swing ve düzeltme yapısına bakarak giriş/çıkış noktaları aranır.

Şöyle düşünebilirsiniz:

Üst zaman diliminin düzeltmesi içinde, alt zaman dilimi bazında birçok trend swing'i ve geri çekilmesi bulunur.

Bu nedenle:

• "Ben hangi zaman diliminde swing'i tanımlayacağım"
• "Ondan bir alt zaman diliminde o swing içindeki düzeltmeyi nasıl göreceğim"

Bunları önceden belirlemek önemlidir.

Zaman Dilimleri bölümünde bahsettiğimiz 3 zaman dilimi yapısını (Üst–Ana–Alt) buraya aynen uygulayabilirsiniz.

5. Swing ve Düzeltme, Destek/Direnç, Hacim Bağlantısı

Şimdiye kadar chart-basics'te ele aldığımız konuları Swing ve Düzeltme ile bağlarsak şöyle bir resim ortaya çıkar:

1. Destek ve Direnç Temelleri
   • Fiyat nerede sıkça tepki verdi → Destek ve Direnç Bölgesi
2. Hacim Temelleri
   • Her dalgada enerji nereye yüklendi → Hacim
3. Swing vs Düzeltme (Bu yazı)
   • O hareket ana swing mi, düzeltme mi → Dalganın rolü

Örneğin, yükseliş trendi içinde:

• Direnç bölgesine kadar çıkan yükseliş swing'inde
  • Hacim normale göre artıyor ve
• Sonrasında gelen düzeltme dalgasında
  • Hacim azalıyorsa

Bu yapı genellikle:

• "Hala canlı olan yükseliş trendi içindeki normal düzeltme" olarak yorumlanmaya aday olur.

Tersi durumda:

• Yükseliş swing'inin tepesinde veya zirve yakınında
  • Hacim büyük bir patlama yaptıktan sonra
• Sonrasında gelen düşüş düzeltmesi
  • Geçmiş yükseliş swing'inin çoğunu geri alıyor veya
  • Önemli destek bölgesini güçlü bir şekilde kırıp iniyorsa

Bu bölgeyi, mevcut yükseliş trendinin zayıfladığı veya yeni bir düşüş swing'inin başlama ihtimaliyle birlikte değerlendirmek gerekir.

6. Yeni Başlayanların Swing ve Düzeltmeye Bakarken Sık Yaptığı Hatalar

Swing ve düzeltme kavramı basit görünse de, pratikte şu hatalar sıkça yapılır.

6-1. Çok Küçük Dalgaları Bile "Swing" Olarak Görmeye Çalışmak

• Sadece 1 dakikalık, 5 dakikalık grafiğe bakıp
  • Her küçük dalgaya anlam yüklerseniz
  • Üst yapıyla hiç uyuşmayan sonuçlara varırsınız.
• Referans alacağınız bir Ana Zaman Dilimi belirleyip o zaman diliminde swing ve düzeltmeyi önce ayırmalısınız.

6-2. Sadece Üst Swing'in Tersine İşlem Yapmaya Çalışmak

• Günlük/4 saatlik bazda yükseliş swing'i içindeyken
  • Sadece 5 dakikalık/15 dakikalık küçük düşüş düzeltmesini görüp sürekli ters yönlü Short denemek
• Sonuçta büyük dalgaya kapılma yapısı olur.

Kısa vadeli ters yönlü işlemler üst yapı hakkında yeterince deneyim kazandıktan sonra dikkatlice denenmesi daha güvenlidir.

6-3. Düzeltme Biraz Derinleşince "Trend Bitti" Diye Kesip Atmak

• Trendler sandığınızdan daha derin düzeltmelere izin verip yine de devam ettiği çok olur.
• Sadece "Bayağı geri çekti, trend bitti" demek yerine,
  • Destek ve direnç konumu
  • Hacim tepkisi
  • Üst ve alt zaman dilimi yapısı ile birlikte olasılıksal olarak karar vermelisiniz.

7. Swing ve Düzeltmeyi Kontrol Ederken Sorulacak Sorular

Gerçek grafiğe bakarken, şu soruları kendinize sormak faydalı olur:

1. Şu an baktığım dalga hangi zaman dilimi bazında bir swing?
   • Günlük / 4 Saatlik / 1 Saatlik?
2. O dalga içinde geri çekilme ne kadar derinliğe ulaştı?
   • Önceki swing'in yüzde kaçı seviyesinde
3. Bu geri çekilme hangi destek ve direnç bölgesiyle örtüşüyor?
   • Üst zaman dilimi bölgesi mi, kısa vadeli seviye mi
4. Hacim hangi bölgede daha fazla patladı?
   • Trend yönlü swing'de mi, yoksa düzeltmede mi
5. Bu dalga yapısının benim işlem planımla ne ilgisi var?
   • Şu an swing yönünde takip edilecek bir yer mi
   • Yoksa düzeltmenin bitmesini beklemem gereken bir yer mi

Bu soruların cevaplarını ufak ufak yazma alışkanlığı edinirseniz, grafiği "hissederek bakmaktan" yavaş yavaş "yapıyı okumaya" geçebilirsiniz.

Sıradaki İçerik

Şimdiye kadar:

• Mum yapısı
• Zaman dilimleri
• Hacim
• Destek ve Direnç
• Swing ve Düzeltme

gibi grafiğin temel dillerini bir kez taradık.

Bundan sonra Formasyonlar bölümünde Mum formasyonları ve Grafik formasyonlarını ele alarak,

• Şimdiye kadar biriktirdiğimiz temeller üzerinde hangi formasyonun hangi konumda anlamlı olduğunu
• Swing, Düzeltme, Destek ve Direnç ile nasıl birleşip gerçek işlem fikrine dönüştüğünü

tek tek bağlayacağız.