PSAR Temelleri: Trend Takibi ve Kademeli Takip Eden Stop (Trailing Stop)

Bu bölümde Parabolic SAR (PSAR) göstergesini ele alacağız.

"Nokta aşağıdan yukarıya geçerse sat,
yukarıdan aşağıya geçerse al"
gibi basit bir sinyal olarak değil,

• Hareketli Ortalamalar gibi trend yönünü belirleyen bir araç ve
• Zarar Kesme (Stop-Loss) için takip eden stop (trailing stop) kriteri

olarak kullanma perspektifini geliştireceğiz.

Aşağıdaki diyagram:

• Sol: Yükseliş trendinde mumların altını kademeli olarak takip eden PSAR noktaları
• Sağ: Düşüş trendinde mumların üstünü takip eden PSAR noktaları

karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir.

Yakınlaştırmak için dokunun

1. Parabolic SAR'ın Temel Yapısı

PSAR, fiyatın en yüksek/en düşük seviyelerini ve Hızlanma Faktörünü (Acceleration Factor) kullanarak
şu şekilde çalışır:

• Yükseliş Trendi Bölgesi

  • Noktalar mumların altında oluşur ve
  • Yeni en yüksek seviyeler oluştukça noktalar giderek daha dik bir şekilde fiyata yaklaşır

• Düşüş Trendi Bölgesi

  • Noktalar mumların üzerinde oluşur ve
  • Yeni en düşük seviyeler oluştukça noktalar giderek daha dik bir şekilde fiyata yaklaşır

Özetle:
"Trend devam ettiği sürece,
noktaların fiyatı giderek daha hızlı kovaladığı bir yapıdır."

Fiyat PSAR noktalarını tamamen delip geçerse:

• Yükseliş trendinde → Noktalar yukarı döner (flip) ve
• Düşüş trendinde → Noktalar aşağı döner (flip)

Bu durum "Trend dönüşü ihtimali" veya "Mevcut trendin sonlanması" sinyali olarak yorumlanır.

2. Hızlanma Faktörü (AF) ve Hassasiyet

Çoğu işlem platformunda PSAR için:

• Varsayılan AF (Acceleration Factor): 0.02
• Maksimum AF: 0.2

gibi ayarlar sunulur.

Bu değerler:

• AF ne kadar büyükse → Noktalar fiyatı o kadar agresif takip eder
  (Hızlı dönüş sinyali verir, ancak gürültüye/noise karşı daha hassastır)
• AF ne kadar küçükse → Noktalar daha yavaş ve sakin takip eder
  (Dönüş sinyali geç gelir, ancak küçük dalgalanmalardan daha az etkilenir)

şeklinde bir denge (trade-off) oluşturur.

Aşağıdaki diyagram:

• Sol: Küçük AF (muhafazakar) değeriyle,
  noktaların fiyatı yavaşça takip ettiği PSAR
• Sağ: Büyük AF (agresif) değeriyle,
  noktaların fiyata çok daha yakın hareket ettiği PSAR

karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir.

Yakınlaştırmak için dokunun

3. PSAR'ı Trend Takibi + Takip Eden Stop Olarak Görme

Pratikte PSAR genellikle şu iki amaçla birlikte kullanılır:

1. Trend Yönü Filtresi

   • Noktalar mumun altındaysa yükseliş üstünlüğü
   • Noktalar mumun üzerindeyse düşüş üstünlüğü

2. Kademeli Takip Eden Stop Kriteri

   • Long pozisyon: PSAR noktaları altındayken giriş yapıp,
     noktaları stop seviyesi olarak sürekli yukarı taşıma yöntemi
   • Short pozisyon: PSAR noktaları üzerindeyken giriş yapıp,
     noktaları stop seviyesi olarak sürekli aşağı taşıma yöntemi

Özellikle:

• Hareketli Ortalamalar yönüyle uyumlu olan PSAR
• Destek ve Direnç Temelleri içindeki destek/direnç yakınında
  PSAR noktalarının ilk kez tersine döndüğü (flip) bölge

"Trend dönüş ihtimali" veya "Mevcut trendin bitişi" sinyali olarak yorumlanır.

4. PSAR ve Hareketli Ortalama Kombinasyonu

Sadece PSAR ile giriş/çıkış kararı vermek yerine, Hareketli Ortalamalar ile birlikte kullanmak daha gerçekçidir.

Örnek bakış açısı:

• Hareketli Ortalamalar içindeki uzun vadeli MA yukarı yönlü ise,
• Fiyat uzun vadeli MA üzerinde hareket ediyorsa,
• Ve PSAR noktaları istikrarlı bir şekilde mumların altında devam ediyorsa

→ Yükseliş trendi üstünlüğü olarak görülür ve

• Kısa vadeli düzeltmede Mum Formasyonları içindeki bir formasyon oluştuğunda
• Ve PSAR noktaları hala altta kalmaya devam ediyorsa

bu bölge yükseliş trendi içinde düzeltmede alım fırsatı olarak değerlendirilebilir.

Tersi durum düşüş trendi için de simetrik olarak uygulanabilir.

Aşağıdaki diyagram:

• Üst: Uzun vadeli hareketli ortalama ve yükseliş trendi yapısı
• Alt: Aynı bölgedeki PSAR noktalarının
  stop seviyesi olabilecek konumları kademeli olarak gösterdiği yapı

birlikte gösterilmektedir.

Yakınlaştırmak için dokunun

5. Yatay Piyasada PSAR: Sık Dönüşler ve Tuzaklar

DMI/ADX bölümünde gördüğümüz gibi,
trendin zayıf olduğu yatay piyasalarda çoğu trend takip göstergesi gücünü kaybeder.
PSAR da bir istisna değildir.

• Mumların altına ve üstüne noktaların sık sık yer değiştirdiği bölgeler
• Hacim Temelleri kriterlerine göre hacmin düştüğü veya
  yönün belirsiz olduğu bölgeler

Bu durumlarda PSAR dönüş sinyalini tek başına giriş kriteri olarak kullanmak,
sadece komisyon ve spread maliyeti biriktiren bir sonuç doğurabilir.

Aşağıdaki diyagram:

• Sol: Temiz bir yükseliş trendinde
  PSAR dönüşünün (flip) nadiren gerçekleştiği yapı
• Sağ: Yatay piyasada
  PSAR'ın sürekli aşağı yukarı değişerek fake sinyaller ürettiği yapı

karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir.

Yakınlaştırmak için dokunun

6. PSAR Kullanırken Sık Yapılan Hatalar

1. PSAR Dönüşünü Birincil Giriş Sinyali Olarak Kullanmak

   • "Nokta tersine döndü, hemen pozisyonu tersine çevireyim" yaklaşımı,
     özellikle yatay piyasalarda sürekli zarar etmeye neden olabilir.
   • PSAR, giriş sinyali olmaktan ziyade,
     mevcut pozisyonun çıkış veya takip eden stop (trailing stop) yardımcısı olarak görülmelidir.

2. Hızlanma Faktörünü (AF) Piyasa ve Zaman Dilimine Göre Ayarlamamak

   • Her piyasada varsayılan 0.02/0.2 kombinasyonu
     her zaman en iyisi olmayabilir.
   • Sık işlem yaptığınız ürün ve zaman diliminde
     "Hangi AF kombinasyonu geçmişte en doğal takip eden stop olmuş?"
     diye test etmekte fayda vardır.

3. Fiyat Yapısını ve Destek/Direnç Temellerini Göz Ardı Etmek

   • Aylık veya haftalık dirence çarpmışken PSAR'ın dönmesi ile,
     hiçbir seviyenin olmadığı ara bölgede dönmesi
     aynı anlama gelmez.

4. Risk Yönetimi Planı Olmadan Pozisyon Büyütmek

   • PSAR sürekli altta diye
     "Trend var, daha fazla alayım" diyerek kaldıraç artırmak,
     tek bir dönüşte büyük kayıplara yol açabilir.
   • Pozisyon ekleme (add-on) kararı,
     her zaman toplam hesap riski kriterlerine göre verilmelidir.

7. PSAR Pratik Kullanım Kontrol Listesi

Grafiğe PSAR eklediğinizde,
aşağıdaki soruları yanıtlayarak kullanmanızı öneririz.

1. Şu an noktalar mumun üzerinde mi, altında mı?

   • Hareketli Ortalamalar yönüyle birlikte bakıldığında
     "Trend üstünlüğü" aynı yönde mi?

2. Son birkaç dönüş (flip) nerede gerçekleşti?

   • Destek ve Direnç Temelleri içindeki
     önemli destek/direnç yakınında mı döndü,
     yoksa yatay piyasanın ortasında sık sık mı dönüyor?

3. Pozisyonumun stop kriteri olarak PSAR'ı kullanacak mıyım?

   • Eğer öyleyse, Zarar Kesme (Stop-Loss) stratejisindeki
     R-Multiple yapısına uygun mu?

4. Hızlanma Faktörü (AF) ayarı benim zaman dilimime uygun mu?

   • Gürültüye (noise) takılacak kadar aşırı hassas mı,
     yoksa anlamlı olmayacak kadar çok mu yavaş?

5. PSAR, diğer trend göstergeleri (ör. MA, DMI/ADX) ve
   Grafik Formasyonları ile birlikte
   aynı hikayeyi anlatıyor mu?

PSAR:

• Yönü ve Stop seviyesini aynı anda görselleştirmesi bakımından
  Hareketli Ortalamalar ve DMI/ADX ile
  birlikte kullanmak için harika bir araçtır.

"Nokta döndü, işlem yap" değil,
"Bu trendi nereye kadar takip edeceğim,
nerede mekanik olarak çıkış yapacağım?" sorularına yardımcı olan
bir takip eden stop aracı perspektifini korumanız dileğiyle.