🐋
Balina Ticareti

Hareketli Ortalama (MA) Temelleri: Trendin İskeletini Oluşturan Çerçeve

Bu bölümde en temel trend göstergesi olan
Hareketli Ortalama (MA, Moving Average) üzerine odaklanacağız.

"Golden Cross/Death Cross oldu, al/sat" mantığı yerine,
"Bu MA şu anki trendin iskeletini
nasıl özetliyor?" sorusunu okuma pratiği yapacağız.

Hareketli Ortalama:

Aşağıdaki diyagram:

  • Üst: Fiyat üzerinde kısa, orta ve uzun vadeli MA'ların birlikte çizildiği,
  • Alt: Aynı aralığın trend bölgesi vs yatay bölge olarak ayrılarak gösterildiği bir örnektir.

Bu resmi aklımızda tutarak,

  • MA'yı tek satırlık bir sinyal olarak görmeyip,
  • "Farklı zaman ölçeklerindeki ortalama fiyatların nasıl sıralandığını"
    görme yönünde konuyu toparlayacağız.

1. Hareketli Ortalama (MA) Göstergesi Nedir?

Hareketli ortalama çok basittir:

"Son N adet fiyatın ortalamasını alıp
tek bir çizgiyle birleştirmek"

demektir.

En yaygın olanları:

  • Basit Hareketli Ortalama (SMA): Son N kapanışın aritmetik ortalaması
  • Üstel Hareketli Ortalama (EMA): Son verilere daha fazla ağırlık veren ortalama

Bu ikisi en çok kullanılanlardır.

Pratikte:

  • "SMA mi daha iyi yoksa EMA mı?" sorusundan ziyade,
  • "Hangi periyottaki MA'yı hangi rolde kullanacağım?" sorusu daha önemlidir.

2. Periyoda Göre MA'nın Rolü: Kısa, Orta ve Uzun Vadeli Çerçeve

Genellikle MA'nın rolü periyoda göre değişir.
Tipik bir ayrım şöyledir (Sayılar sadece örnektir, sabit kurallar değildir):

  • Kısa Vadeli MA (5~20)

    • Son birkaç gün ile birkaç düzine mumun akışını özetler
    • Swing vs Düzeltme kriterlerine göre
      swing içindeki ince ritmi görmek için faydalıdır

  • Orta Vadeli MA (20~60)

    • Bir-iki ayı veya birkaç swing'i kapsayan seviye
    • Yönü eğimli kaldığı sürece
      "Şu an bu yön ana trenddir" diyebileceğimiz iskelet

  • Uzun Vadeli MA (100~200 ve üzeri)

    • Zaman Dilimleri açısından bakıldığında
      üst zaman dilimi yapısına yakın bir bağlam sunar
    • Uzun vadeli destek/direnç, döngüsel olarak ucuz/pahalı oluşan bölgeleri görmede kullanılır

Aşağıdaki diyagram:

  • Aynı grafikte kısa (ör. 10), orta (50) ve uzun (200) vadeli MA'ları üst üste koyup,
  • Her bir MA'nın hangi aralığı temsil ettiğini görsel olarak ayırıp göstermektedir.

Buradaki kilit nokta:

  • Periyot uzadıkça daha yavaş ama güvenilirliği yüksek bir yapı sunması,
  • Periyot kısaldıkça daha hızlı ama gürültüye (noise) daha duyarlı olmasıdır.

3. MA ile Trend Çerçevesi Oluşturmak: Eğim ve Sıralama

MA'yı trendde kullanırken kilit noktalar:

  1. Eğim (Slope) — Yukarı mı eğimli, düz mü, aşağı mı eğimli?
  2. Sıralama (Alignment) — Kısa, orta ve uzun vadeli MA'lar hangi sırayla dizilmiş?

3-1. Eğimle Okunan Trend Gücü

Örneğin:

  • Orta vadeli MA istikrarlı bir şekilde yukarı yönlüyken
  • Fiyat onun etrafında gidip gelse de büyük ölçüde sapmıyorsa
    → Temel olarak yükseliş trendi içindeki düzeltme/yeniden giriş bölgesi olma ihtimali yüksektir.

Tam tersine:

  • Orta vadeli MA tamamen düzse veya sürekli aşağı yukarı bükülüyorsa
    → Destek ve Direnç Temelleri kriterlerine göre
    yatay/konsolidasyon bölgesinde olma ihtimali yüksektir.

3-2. Sıralamayla Okunan "Çoklu Zaman Dilimi" Hissi

  • Yükseliş trendi örneği:
    • Kısa MA < Orta MA < Uzun MA sırasıyla
      aşağıdan yukarıya doğru açılmış durum
  • Düşüş trendi örneği:
    • Uzun MA < Orta MA < Kısa MA sırasıyla
      yukarıdan aşağıya doğru üst üste binmiş durum

Bu şekilde yukarı/aşağı sıralamaya bakıldığında:

  • Zaman Dilimleri açısından
    "Üst zaman dilimi trendi vs Alt zaman dilimi gürültüsü"nün
    tek bir ekranda özetlendiği hissini yakalayabilirsiniz.

Aşağıdaki diyagram:

  • Sol: Yükseliş trendinde
    kısa, orta ve uzun vadeli MA'ların düzenli bir şekilde sıralandığı bölge
  • Sağ: Yatay piyasada
    MA'ların sürekli birbirine dolandığı bölge

karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir.

4. MA'yı Dinamik Destek/Direnç ve Yeniden Giriş Kriteri Olarak Kullanmak

Birçok trader MA'yı dinamik destek/direnç (dynamic S/R) olarak kullanır.

4-1. Yükseliş Trendinde MA Geri Çekilmesi

Yükseliş trendinde:

  • Fiyat orta vadeli MA üzerinde kalarak yükselirken
  • Düzeltme bölgesinde MA'yı test edip sekerse, bu model

"Piyasa bu bölgeye kadar olan hareketi
düzeltme olarak kabul ediyor"

ipucunu verebilir.

Tam tersine:

  • Aynı MA'yı delip geçer ve altında kalmaya başlarsa,
  • İkili Tepe/Dip veya
    Omuz Baş Omuz gibi
    trend dönüş yapılarıyla birlikte dikkatle izlenmesi gerekir.

4-2. Düşüş Trendinde MA Geri Çekilmesi

Düşüş trendinde ise tam tersi:

  • Fiyat orta/uzun vadeli MA altında kalırken
  • Tepki yükselişlerinde MA'yı test edip tekrar geri çekilirse, bu model
  • Short (kısa) pozisyon için yeniden giriş adayı olabilir.

Aşağıdaki diyagram:

  • Sol: Yükseliş trendinde orta vadeli MA'ya geri çekilme sonrası tekrar yükseliş yapısı
  • Sağ: Düşüş trendinde MA'ya kadar tepki verip tekrar geri çekilme yapısı

yan yana gösterilmektedir.

Burada da önemli olan:

ile birlikte harmanlayarak bakmaktır.

5. MA'nın Sınırları ve Yaygın Tuzaklar

MA çok faydalıdır ancak birkaç belirgin sınırı vardır.

  1. Gecikmeli Gösterge (Lagging Indicator)

    • Yeni bir trendin en başında
      MA henüz yönünü değiştirmemiş olabilir.
    • Genellikle "trend belirli bir süre ilerledikten sonra"
      yönü teyit eder.

  2. Yatay Piyasada Sık Görülen Fake Sinyaller

    • Yatay/konsolidasyon bölgelerinde
      fiyat MA'nın altına üstüne sürekli geçerek fake sinyaller üretir.
    • Başarısız Formasyonlar bölümünde ele alacağımız
      başarısız formasyonlar ve tuzaklarla bağlantılı birçok bölge oluşur.

  3. Periyot ve Türe Aşırı Optimizasyon

    • "Bu coinde 17 günlük ortalama en iyisidir" gibi
      aşırı backtest optimizasyonu,
      piyasa biraz değiştiğinde kolayca çökebilir.

Risk Yönetimi açısından bakıldığında:

MA, "güzel sinyaller" bulmak için bir araç değil,
riski hangi yöne maruz bırakacağınıza karar verirken başvurduğunuz bir çerçeveye yakındır.

6. MA Kullanırken Kontrol Listesi

Gerçek grafikte MA'yı açtığınızda,
en azından aşağıdaki sorulara yanıt verip işleme girmeyi düşünmenizi öneririz.

  1. "Şu an orta ve uzun vadeli MA'nın eğimi ne yönde?"

    • Yükseliş / Düşüş / Neredeyse düz?

  2. "Kısa, orta ve uzun vadeli MA'lar hangi sırayla dizilmiş?"

    • Yükseliş/düşüş trendi sıralaması mı,
      yoksa birbirine sürekli dolanan yatay yapı mı?

  3. "Mevcut fiyat hangi MA yakınında ne tür bir formasyon oluşturuyor?"

  4. "Zarar kesme, hedef ve pozisyon büyüklüğüm
    Risk Yönetimi planı dahilinde mi?"

    • Özellikle ATR (/trading/indicators/volatility) ile birlikte
      ortalama volatiliteye göre uygun bir mesafede mi kontrol etmek

Artık MA'nın temel kavramlarını anladığınıza göre,

Oralarda:

"Hareketli ortalama iskeletini
hangi kurallarla alım/satım stratejisine dönüştüreceğimizi"

somut örneklerle ele alacağız.

Hareketli Ortalama (MA) Göstergesi Temelleri: Trend Yönünü ve Çerçeveyi Okumak | Becoming Crypto Whale